Thương và ghét — hai cực đối lập của tâm nhưng chung một gốc rễ: sự chấp chặt. Tại Nepal ngày 23/02/2026, một Phật tử nhận xét rằng thương đôi khi cũng trở thành tham. Câu trả lời của Thầy hé lộ bản chất của Trung Đạo — không phải điểm giữa của thương và ghét, mà là thoát ra khỏi cả hai.
Phật tử hỏi: Thầy có rất nhiều người thương, Thầy có muốn nói gì với họ không? Con thấy thương đôi khi cũng thành tham, có đúng không Thầy? (23/02/2026 – Nepal)
Thầy Minh Tuệ trả lời:
Thương cũng thế mà ghét cũng thế, phải vượt qua cả hai để đi con đường trung đạo.
Người thương mình đem đồ đến bố thí giúp đỡ thì họ gieo duyên thiện, được nghĩa lợi.
Người ghét mình, chửi mắng đánh đập thì họ tạo ác nghiệp.
Con không dính mắc vào cái thương, cũng không oán hận cái ghét, phải giải thoát khỏi cả hai.
Nếu mình dính vào cái thương, được người ta xây chùa cho ở rồi lúc nào cũng muốn có cơm ngon họ nấu, không có thì đau khổ, đó là ái luyến không thoát ra được.
Nếu bị người ta ghét, ngăn cản khất thực mà mình bỏ tu thì cũng không xong.
Phải kiên trì mục đích, nhờ cái thương cái ghét đó mà giúp mình vượt qua.
* Thầy Minh Tuệ luôn trả lời ngắn gọn, súc tích cho phù hợp với người nghe trong từng hoàn cảnh. Dưới đây là phần giải thích và phân tích sâu hơn để đại chúng cùng tham khảo, giúp việc ứng dụng lời thầy vào đời sống dễ dàng hơn.
Trung Đạo: Thoát khỏi sự kìm kẹp của thái cực nhị nguyên
Đức Phật đã tìm ra Con đường Trung Đạo (Majjhima Patipada) — con đường tránh xa hai thái cực: ép xác khổ hạnh cùng cực và đam mê khoái lạc ngũ quan. Trong câu trả lời này, Thầy Minh Tuệ đã chỉ ra một sự ứng dụng tuyệt vời của Trung Đạo vào đời sống tinh thần: Không thiên lệch về sự oán hận (khi bị ghét) và không chìm đắm vào sự ái luyến (khi được thương).
Cạm bẫy êm ái của sự “Được Thương”
Chúng ta dễ dàng nhận ra tác hại của việc bị ghét (sinh ra bực tức, sân hận, chán nản). Nhưng ít ai cảnh giác với sự tàn phá ngầm của việc được yêu thương chiều chuộng. Trong Phật pháp, đó gọi là Ái luyến.
Thầy đưa ra một ví dụ rất thực tế: “Được người ta xây chùa cho ở rồi lúc nào cũng muốn có cơm ngon họ nấu, không có thì đau khổ.” Khi được cung phụng quá nhiều, tâm tham (sự dính mắc) sẽ sinh khởi. Bạn bắt đầu ỷ lại, mong chờ, và khi hoàn cảnh thay đổi (không còn được quan tâm nữa), bạn sẽ rơi vào đau khổ tột cùng. Sự yêu thương thế gian vốn là vô thường. Bám víu vào nó giống như bám vào một chiếc phao đang xì hơi giữa biển khơi.
Sử dụng nghịch cảnh làm viên đá mài gươm trí tuệ
Đối diện với người ghét mình, Thầy không buồn bã, cũng không từ bỏ con đường tu: “Bị người ta ghét, ngăn cản khất thực mà bỏ tu thì không xong.” Thậm chí, Thầy còn nhìn nhận họ với tâm từ bi (thấy rõ họ đang tạo ác nghiệp cho chính họ).
Đỉnh cao của sự tu tập không phải là trốn tránh khen chê, mà là sử dụng cả khen và chê làm phương tiện thử thách tâm mình. “Nhờ cái thương cái ghét đó mà giúp mình vượt qua.” Người thương giúp ta kiểm tra xem mình có bị Ái Luyến (Tham) trói buộc không. Người ghét giúp ta kiểm tra xem mình có bị Sân Hận nổi lên không. Vượt qua được bài kiểm tra kép này, tâm sẽ đạt đến sự giải thoát thực sự.
Theo bạn, có thể yêu thương ai đó mà không bị dính mắc không? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn.
Hãy để lại bình luận bên dưới để cùng chia sẻ và học hỏi.
